41 SFMD 2019

Koncerty festiwalowe

niedziela 7 lipca, Czerwony Klasztor (Słowacja), kościół poklasztorny, godz. 1930  – Prolog Festiwalu

Klasztorne harmonie

Warsaw Harmony, kier. art. Marek Niewiedział

kolaż Warsaw Harmony

Jednym z najmniej dziś znanych przejawów życia muzycznego w klasztorach była osiemnasto- i dziewiętnastowieczna praktyka utrzymywania zespołów instrumentów dętych, grających tzw. Harmoniemusik. Zespoły te, w rozmaitych składach i rozmiarach, pełniły funkcje reprezentacyjne, grywały w refektarzach oraz z klasztornych wież. Szczególnie popularne w Europie Środkowej, kultywowały szeroki repertuar złożony z oryginalnych kompozycji i transkrypcji utworów orkiestrowych, a nawet arii operowych. W poklasztornym kościele zabytkowego kompleksu kamedułów w Czerwonym Klasztorze zespół historycznych instrumentów dętych przypomni tę praktykę, prezentując wybór kompozycji z klasztornych źródeł naszego regionu.


środa 10 lipca, Stary Sącz, kościół św. Elżbiety, godz. 1930 – inauguracja Festiwalu

Res plena Dei

Capella Artemisia (Włochy), kier. art. Candace Smith

Cappella Artemisia2

Pochodzący z Wrocławia kompozytor i pisarz Georg Daniel Speer wydał w roku 1688 zbiór Philomela angelica, zawierający opracowane przez niego utwory autorstwa anonimowej klaryski, którą słyszał był wykonującą własne dzieła kilka lat wcześniej w Rzymie. Strona tytułowa tego druku przedstawia jedno z nielicznych wyobrażeń muzykującej zakonnicy, stylizowanej na św. Cecylię, oraz napis „Res plena Dei”, będący anagramem imienia i nazwiska kompozytora. Utwory z tego zbioru oraz wybór kompozycji pisanych przez zakonnice z włoskich klasztorów i im dedykowanych zabrzmią w wykonaniu czołowego włoskiego zespołu, który poświęcił się badaniu praktyki muzycznej żeńskich klasztorów Italii.


czwartek 11 lipca, Stary Sącz, kościół Sióstr Klarysek, godz. 1930

Joseph Haydn: Siedem ostatnich słów Zbawiciela na krzyżu

Musicarius

musicarius

Arcydzieło najstarszego z klasyków wiedeńskich, pierwotnie skomponowane jako muzyka pasyjna na orkiestrę, było szeroko znane i wykonywane w całej Europie. Doczekało się nie tylko kilku aranżacji na różne składy instrumentalne i wokalno-instrumentalne ze strony samego kompozytora, ale bywało też dostosowywane do lokalnych warunków wykonawczych. Jedna z takich unikalnych wersji dzieła Haydna, przeznaczona na kwartet smyczkowy z dodatkiem dwóch rogów i bombardonu, zachowała się wśród muzykaliów kapeli klasztornej dominikanów w Gidlach. Jest ona świadectwem twórczej recepcji najpopularniejszej muzyki europejskiej i wysokiego poziomu wykonawczego klasztornych muzyków. Tę właśnie wersję przedstawi poznański kwartet smyczkowy, który specjalizuje się w podejmowaniu niezwykłych zadań artystycznych, w składzie rozszerzonym o instrumenty dęte.


piątek 12 lipca, Stary Sącz, kościół św. Elżbiety, godz. 1930

Kolegium jezuickie w Braniewie

Harmonia Sacra, kier. art. Marcin Szelest

Harmonia Sacra

Pod koniec XVI wieku jezuici odegrali ogromną rolę w rekatolizacji Warmii. Założona przez nich placówka w Braniewie, stopniowo rozszerzana o seminarium duchowne i bursę muzyczną, była jednym z najważniejszych ośrodków muzycznych regionu; muzykę traktowano jako jeden z podstawowych środków edukacyjnych i magnes przyciągający wiernych do katolickiej świątyni. Zachowane źródła muzyczne, w tym przede wszystkim tzw. oliwska tabulatura organowa, której spisywanie rozpoczął właśnie w Braniewie jeden z tamtejszych wychowanków, świadczą o kultywowaniu ogromnego zasobu repertuaru pochodzącego z różnych krajów Europy, religijnego i świeckiego, wokalnego i instrumentalnego. Program koncertu zaprezentuje wybór kompozycji znanych w jezuickim kolegium i wykonywanych podczas liturgii oraz w czasie rekreacji, w różnych konfiguracjach wokalnych, wokalno-instrumentalnych i w formie solowej muzyki organowej.


sobota 13 lipca, Stary Sącz, kościół Sióstr Klarysek, godz. 1930

Zawoalowane pragnienia

Ensemble Peregrina (Szwajcaria), kier. art. Agnieszka Budzińska-Bennett

Ensemble Peregrina - Foto Martin Chiang

Program jednego z najwybitniejszych zespołów specjalizujących się w muzyce średniowiecza przedstawia muzyczne ujęcia życia średniowiecznych mniszek klauzurowych. Tematyka tekstów sięga od pochwały dziewictwa i doświadczenia zakonnej wspólnoty do lamentów poświęconych zmarłym siostrom, ale nie stroni również od motywów humorystycznych. Muzyka z europejskich źródeł pochodzących z XI-XV wieku ukazuje barwność różnych tradycji i różnorodność ujęć od monodii do wielogłosowości, przypominając nam świat ukryty za murami klasztorów, spowity symbolicznym welonem, pełen mistycznych uniesień i jednocześnie głęboko ludzki.


sobota 13 lipca, Stary Sącz, kościół św. Elżbiety, godz. 2130

Pora wytchnienia

Krzysztof Urbaniak – klawesyn, Marcin Szelest – organy

W sobotni wieczór powracamy do godzin klasztornej rekreacji, podczas których często uprawiano szlachetną rozrywkę muzykowania dla przyjemności. Nieprzypadkowo powstałe w klasztorach źródła muzyki na instrumenty klawiszowe przekazują nie tylko repertuar religijny, ale i opracowania świeckich pieśni i tańców. Zapewne był on używany w nielicznych chwilach odpoczynku od codziennych obowiązków, jednocześnie zapewniając łączność z najnowszymi prądami muzycznymi różnych krajów Europy. Program koncertu przedstawia wybór takich utworów z polskich tabulatur od XVI do XVIII wieku, które dokumentują praktykę w klasztorach kanoników regularnych, duchaków, jezuitów i benedyktynek.


niedziela 15 lipca, Stary Sącz, kościół św. Elżbiety, godz. 1930

Muzyka z klasztoru benedyktynek w Sandomierzu

Capella Cracoviensis, dyr. Jan Tomasz Adamus

Capella_Cracoviensis_3389

Jedną z największych i najlepiej zachowanych kolekcji muzykaliów z żeńskich klasztorów Rzeczypospolitej jest zbiór klasztoru sióstr benedyktynek w Sandomierzu, obecnie przechowywany w tamtejszej Bibliotece Diecezjalnej. Przekazuje on wiele unikatowych utworów polskich kompozytorów osiemnastowiecznych, które w ostatnich latach są przedmiotem intensywnych badań muzykologicznych. Efekty tych badań i inicjatyw edytorskich zaprezentuje Capella Cracoviensis w premierowych wykonaniach kompozycji świadczących o wysokich ambicjach sandomierskich mniszek, które tak ceniły zdolności muzyczne, że panny przydatne do kapeli zwalniały z wniesienia obowiązkowego posagu przy przyjęciu do klasztoru.

Starosądecki Festiwal Muzyki Dawnej organizowany jest od 1975 roku i stał się cenionym miejscem prezentacji najstarszej muzyki Europy w nowych opracowaniach i wykonaniu najsłynniejszych solistów i zespołów na świecie.