Lutnia Bakfarka

czwartek 6 lipca, Stary Sącz, kościół Sióstr Klarysek, godz. 1930

Lutnia Bakfarka

István Győri (lutnia) i zespół Tercina (Węgry)

DSC_4291

Valentin Bakfark (1526/30–1576): O combien est malheureux (Claudin de Sermisy)

Valentin Bakfark: Fantasia VIII – De mes ennuys (Jacob Arcadelt)

Codex Kájoni (XVII w.): Baletha – Sarabanda – Allemanda

Valentin Bakfark: Dormend’un giorno a Baia (Philip Verdelot)

Valentin Bakfark: Ch’é piu foc’ al mio foco (Jacob Arcadelt)

Codex Vietoris (ok. 1695–1679): Sarabanda – Chorea

Valentin Bakfark: Faulte d’argent (Josquin Desprez)

Valentin Bakfark: D’amours me plains (Rogier Pathie)

Giovanni Picchi (1572–1643): Ballo Ongaro – Passamezzo Ongaro (Intavolatura di balli, Wenecja 1621)

Valentin Bakfark: Si grand’ é la pietá (Jacob Arcadelt)

Valentin Bakfark: Ung gay bergier (Thomas Créquillon)

Valentin Bakfark – István Győri: O combien est malheureux (Claudin de Sermisy)

Codex Kájoni: Apor Lázár


 

Tercina

Katalin Kállay – flety proste

Piroska Vitárius – skrzypce

István Győri – lutnia

„Nie każdy weźmie po Bekwarku lutniej” – spuentował Jan Kochanowski frywolną skądinąd fraszkę O gospodyniej, zapoczątkowując tym samym długą, bo sięgającą przynajmniej do powojennego tomu wierszy Jana Lechonia literacką tradycję odwołań do legendarnego kunsztu renesansowego instrumentalisty. Już sam barwny życiorys tego podróżującego muzyka byłby dobrym materiałem na powieść. Valentin Bakfark, syn niemieckiego lutnisty Thomasa, urodzony w podówczas

węgierskim Kronstadt w Transylwanii (dziś rumuńskie miasto Bra şov), spędził młode lata na dworze w Budzie, gdzie uczył się pod kierunkiem prawdopodobnie włoskiego mistrza gry na lutni, a po śmierci króla Jana I Zápolyi pozostał w służbie u owdowiałej Izabeli Jagiellonki. W roku 1549 przybył do Krakowa i otrzymał zatrudnienie na dworze brata Izabeli, króla Zygmunta II Augusta. Dwa lata później poznał w Wilnie księcia Albrechta Hohenzollerna, pod którego patronatem udał się w podróż do Niemiec, a następnie do Francji, gdzie wydał pierwszy druk swoich utworów i występował na dworze królewskim. W roku 1554 powrócił na polski dwór, gdzie spędził kolejnych jedenaście lat, stając się jednym z najlepiej opłacanych muzyków królewskich. Po wydaniu w roku 1565 kolejnego tomu swoich kompozycji, który ukazał się w Krakowie, Bakfark przeszedł na służbę do cesarza Maksymiliana II w Wiedniu; tam również był sowicie wynagradzany. Pięć lat później, po krótkiej wizycie w Padwie, powrócił na Węgry, gdzie jego nowy patron, książę Transylwanii Jan Zygmunt Zapolya, który już wcześniej nadał mu szlachectwo, podarował mu wieś w pobliżu dzisiejszego Alba Iulia. Kilka miesięcy po śmierci księcia Bakfark przeniósł się na stałe do Padwy. Umarł tam wraz z całą swoją rodziną podczas epidemii w roku 1576.

Podziwiany wszędzie, gdzie się pojawił, za niezrównany kunszt w grze na lutni, Valentin Bakfark pozostawił świadectwo swojej wirtuozerii w opublikowanych kompozycjach. Są wśród nich kontrapunktyczne fantazje, a przede wszystkim intawolacje utworów wokalnych czołowych twórców epoki. Intawolacje – instrumentalne opracowania muzyki wokalnej – nabierają cech samodzielnych dzieł na instrument dzięki idiomatycznej ornamentacji, która wzbogaca materiał pierwowzorów. W kompozycjach Bakfarka zwraca uwagę bogactwo i wirtuozeria zastosowanych ozdobników, które wykraczają daleko poza standardowe formuły stosowane przez większość ówczesnych instrumentalistów i sprawiają, że utwory węgierskiego lutnisty należą do najbardziej wymagających również dla współczesnego wykonawcy.

Starosądecki Festiwal Muzyki Dawnej organizowany jest od 1975 roku i stał się cenionym miejscem prezentacji najstarszej muzyki Europy w nowych opracowaniach i wykonaniu najsłynniejszych solistów i zespołów na świecie.