Minnesang średniowiecznej Austrii

sobota 8 lipca, Stary Sącz, kościół św. Elżbiety, godz. 2130

Minnesang średniowiecznej Austrii

Ensemble Unicorn, kier. art. Michael Posch

FMD_0199

Johann von Bopfingen (ok. 1400): Man siecht läuber

Hugo von Montfort (1357-1423): Ich fröw mich

Oswald von Wolkenstein (ca. 1378-1445): Wach auf mein Hort

Anonim (ok. 1400): Chominciamento di gioia (rkp. London BL 29987)

Heinrich von Meissen [Frauenlob] (1275-1318): Der wibe name großer ist

Anonim (koniec XIII w.): Nota (rkp. Harley 978)

Tannhäuser (ca. 1240-1270): Steter dienest der ist guot

Friedrich von Sonneburg (2. poł. XIII w.): Ich sünge gerne hübschen sang

Walter von der Vogelweide (1170-1230): Der hof ze wiene sprach ze mir

Anonim (XIII w.): Estampie

Hermann Damen (ok. 1255-1307/09): Reymar, Walter, Robyn, Nithart

Anonim (XIV w.): Saltarello (rkp. London BL 29987)

Hawart (2. poł. XIII w.): Nun kius ich

Friedrich von Sonneburg: Verschamter munt

Anonim (XIV w.): Tre Fontane (rkp. London BL 29987)

Neithart (ca. 1190–1245): Meie din lichter schin

Ensemble Unicorn

Hermann Oswald – tenor

Marc Lewon – fidel, lutnia

Wolfgang Reithofer – perkusja

Michael Posch – flet prosty, kierownictwo artystyczne

 

Leżący po obydwu stronach Alp Tyrol był w średniowieczu ważną krainą literacką. Liczne epizody podań bohaterskich dotyczących Dytryka z Bernu powstały i rozgrywały się w południowym Tyrolu, gdzie znajduje się również zamek Runkelstein (w pobliżu Bozen), mieszczący największy zbiór fresków obrazujących sceny z całej palety europejskiej literatury średniowiecznej. W południowym Tyrolu, w miejscach takich, jak Sterzing, Neustift koło Brixen czy Bozen, powstały też liczne ważne rękopisy literackie w języku średnio-wysoko-niemieckim. Nie można też pominąć faktu, iż nie tylko Oswald von Wolkenstein, najważniejszy późnośredniowieczny śpiewak niemiecki, pochodził z południowego Tyrolu, ale również wielu innych znanych śpiewaków zostało powiązanych z tym regionem lub w nim umiejscowionych przez współczesnych uczonych w zakresie muzyki i literatury.

Zaprezentujemy z jednej strony Minnesang (pieśni miłosne) w najściślejszym znaczeniu, ale podczas koncertu zabrzmią również pieśni o tematyce politycznej, etycznej, moralnej i religijnej. W większości mamy tu do czynienia z pieśniami „dworskimi”, pierwotnie wykonywanymi na większych i mniejszych dworach oraz w różnych zamkach, zanim dotarły do rozwijających się miast.

Liczni śpiewający poeci, wśród nich słynne postaci, jak Walther von der Vogelweide i Oswald von Wolkenstein, komponowali pieśni o tematyce miłosnej i innej. Byli oni wszyscy artystami-solistami wywodzącymi się z wielkiej tradycji pełnego i późnego niemieckiego średniowiecza, a ważną częścią ich repertuaru był Minnesang. Dzisiaj, z braku wiarygodnych informacji, trudno sklasyfikować wielu średniowiecznych poetów jako profesjonalnych śpiewaków (jak Walther von der Vogelweide), szlachetnie urodzonych amatorów (jak Oswald von Wolkenstein) czy mieszczan, którzy tworzyli pieśni obok innych zajęć.

Średniowieczną poezję tworzono, by śpiewać ją na żywo przed publicznością. Pierwotnie różni poeci śpiewali własne utwory, ale pieśni te ostatecznie trafiły również do repertuaru innych artystów. Wynika z tego, że pieśni najprawdopodobniej od samego początku zapisywano. Należy jednak zauważyć, że w rękopisach zachowało się o wiele więcej tekstów niż melodii. W przypadku większości utworów zawartych w programie koncertu teksty zostały przekazane wraz z melodiami, jednak kilka tekstów zachowało się bez melodii; wówczas, zgodnie ze średniowieczną tradycją, użyliśmy melodii pieśni podobnych pod względem formy i metryki tekstu (praktyka znana jako kontrafaktura).

Starosądecki Festiwal Muzyki Dawnej organizowany jest od 1975 roku i stał się cenionym miejscem prezentacji najstarszej muzyki Europy w nowych opracowaniach i wykonaniu najsłynniejszych solistów i zespołów na świecie.